Opleiding THR start keuzedeel restauratiemetselen

Hoewel de opleiding ‘Technicus Hout en Restauratie’ heet, bleek er ook grote behoefte te bestaan aan meer kennis over metselen in de restauratiepraktijk. Het GRC biedt daarom sinds kort een keuzedeel restauratiemetselen aan op mbo niveau 2/3. In 240 uur krijgen de studenten veel kennis van dat mooie vak bijgebracht; van de theorie over metselverbanden, gebruikte stenen en specifieke mortels tot drie volle dagen praktijk.

Tekort aan restauratiemetselaars

Er is in de restauratiesector een groot – en groeiend – tekort aan vaklieden op alle niveaus. De ambachtslieden op mbo niveau vormen daarvan de grootste groep. Het eind 2025 uitgebrachte rapport ‘Samen, anders kan het niet’ in opdracht van Stichting ERM, luidt hierover de noodklok. Het rapport schat het tekort op honderden, zeker nu de babyboomers met pensioen gaan. En ook de opleidingen restauratiemetselen dreigen in snel tempo te verdwijnen, omdat bedrijven de ambachtslieden vaak zelf een – beperkte – opleiding in de praktijk geven. Daarom is het Gelders Restauratie Centrum een metsel-keuzedeel gestart binnen de opleiding ‘Technicus Hout en Restauratie’

Keuzedeel

‘Basis restauratiemetselen THR’ heet het keuzedeel, dat onder leiding staat van projectleider Roy Jansen. Het wordt aangeboden op mbo niveau 2/3. In 240 uur krijgen de studenten een gedegen fundament van het vak bijgebracht. Die uren lijken ruim voldoende, maar als je bedenkt dat een vakman vaak zo’n tien jaar nodig heeft om een echte specialist te worden, begrijp je waarom er ‘basis’ staat. Er is veel ruimte voor theorie, want de hoeveelheid kennis die je als restauratiemetselaar moet hebben is enorm.

Kennisonderdelen

Bouwhistorie is een belangrijk onderdeel, want in verschillende tijden werd er met verschillende soorten stenen, species en metselverbanden gewerkt. Dat moet je natuurlijk precies weten als je een monument in de geest van zijn tijd wil restaureren. Daarnaast heeft de bouwsteen een enorme ontwikkeling doorgemaakt. En ook aan de manier waarop die stenen werden gevoegd is in de loop der eeuwen veel veranderd. Een derde belangrijk element is de gebruikte metselspecie. Er is een wereld van verschil tussen de verschillende historische kalkmortels en wat er tegenwoordig wordt gebruikt. Verwerkingsmethoden en -droogtijden zijn zaken om terdege rekening mee te houden voor een goed resultaat. En ook de wet- en regelgeving is veranderd; wat vroeger doodnormaal was kan in deze tijd strikt verboden zijn.

Praktijk

Kennis is één, maar die toepassen in de praktijk is iets heel anders. Daar komen de studenten achter tijdens de driedaagse praktijktraining, want muurtjes metselen in verschillende ‘verbanden’, en ondervinden dat het minder makkelijk is dan het lijkt, is de lakmoes-test van de opleiding. Maar ze zijn er allemaal enthousiast over en vinden het een verrijking, omdat ook de samenhang van hout en steen er veel duidelijker van wordt. Vanwege de noodzaak tot hergebruik in de testmuurtjes worden er geen historische kalkmortels gebruikt, maar met een gedegen kennis over hoe die zich in verschillende situaties gedragen, en waar je op moet letten, leren de studenten dat in de praktijk snel genoeg.

Toekomst

De ervaring die we met dit keuzedeel opdoen, en de feedback van de studenten, is tot nu toe zeer positief. Wellicht leidt dit in de toekomst tot een uitgebreider keuzedeel of zelfs een zelfstandige opleiding om aan de groeiende vraag uit de restauratie-markt te voldoen. Er is, zoals hierboven vermeld, een groot en groeiend tekort aan restauratiemetselaars. De tijd dringt dus en het GRC draagt, vanuit haar kernopdracht, graag bij aan het terugdringen van dat tekort.