Diploma-uitreiking van de Leergang Innovatief en Energiebesparend Restaureren

Het GRC en de HAN organiseren ieder jaar samen een hooggewaardeerde leergang over het restaureren en verduurzamen van historische gebouwen. Die draait altijd om een actueel restauratieobject. In 25/26 stond het prachtige Hofje van Mevrouw van Aerden in Leerdam centraal. Op 9 oktober 2025 gingen de elf deelnemers van start met hun colleges. Op 26 maart 2026 ontvingen zij hun diploma’s. Ook deze keer was het een uitdaging om in korte tijd plannen te maken om het Hofje weer in de 21ste eeuw te brengen.

Het Hofje van Mevrouw van Aerden

In Leerdam ligt een verbogen parel. Het gebouw is een hofje én museum, gelegen aan de Kerkstraat. Het is gebouwd in 1770 op de plaats van het voormalige kasteel van Leerdam. Voor de bouw werd opdracht gegeven in het testament van, de in 1764 op 92-jarige leeftijd overleden, Maria Ponderus, weduwe van Pieter van Aerden. En het word nog steeds bewoond. Tien huisjes zijn, zoals bepaald in het testament, nog steeds verhuurd aan alleenstaande, protestantse dames. Daarmee is dit gebouw, zelfs in monumentenland, een bijzonderheid.

Leergang Innovatief en Energiebesparend Restaureren: een levend laboratorium

De centrale vraag was dan ook, ‘hoe geef je het een duurzame toekomst, zonder afbreuk te doen aan zijn verleden?’ Op 9 oktober 2025 gingen elf deelnemers aan de leergang in het hofje zelf van start met de colleges. Zij waren afkomstig van gemeenten, bouwbedrijven, monumentenwachten en erfgoedorganisaties en brachten dus breed uiteenlopende kennis mee. Het werd, zoals altijd, een levend laboratorium waar de professionals samen – en van elkaar – leerden, onderzochten en experimenteerden. Zij bogen zich over vraagstukken als ‘hoe integreer je isolatie in monumentale gevels, wat zijn duurzame oplossingen voor historische installaties en hoe neem je bewoners en beheerders mee in deze transitie?’ Het bood hen een uniek proces, waar vakmanschap, energiebesparing en innovatie elkaar ontmoeten en waar gebouwd erfgoed letterlijk toekomst krijgt.

Complex vraagstuk

Cursusleider Jos Nij Bijvank heeft ook gezien dat de deelnemers enthousiast waren. “ We vragen nogal wat van de deelnemers. Het is een grote opgave om in zo’n korte tijd (7 bijeenkomsten) een plan te maken en te presenteren,” zegt Jos. “Het was dit keer ook een extra complex vraagstuk in dit gebouw met zo’n rijke historie. Het Hofje van Mevrouw van Aerden bestaat uit een openbaar deel, namelijk een museum, gecombineerd met kleine woningen. Die verschillende soorten gebouwen vragen ieder een andere benadering. En ook de statuten van de stichting speelden een rol in wat wel en niet kon. In deze leergang vroegen de eeuwenoude historische waarden om de allernieuwste inzichten en creativiteit om het Hofje weer in de 21ste eeuw te brengen. Maar de rijke historie maakte het een prachtige uitdaging en het is goed verlopen. ”

Blij met de adviezen

Op 26 maart 2026 presenteerden de twee teams hun plannen en mochten zij hun diploma’s ontvangen. Mevrouw Anca Veenendaal-Hendriks, Regent van het Hofje en nazaat van Mevrouw van Aerden, waarnaar het is vernoemd, was blij dat ze met de Leergang in zee zijn gegaan. “Het was leuk om de groepen te ontvangen en we zijn blij met de adviezen die we hebben gekregen. We hebben richtingen gekregen waarin we verder kunnen werken. Dus we zijn vooruitgeholpen in ons denken en handelen. We realiseren ons dat het pionieren blijft, omdat de praktijk zich nog dagelijks ontwikkelt, maar de richting was duidelijk. Met onze bouwadviseur hebben we overlegd en nu hebben we een installatie-adviesbureau in de arm genomen om concrete plannen in werking te zetten. ”

Wil je meer weten over de Leergang Innovatief en Energiebesparend Restaureren? Klik hier voor alle informatie. Geïnteresseerd? Ook dit jaar starten we in het najaar weer een nieuwe leergang.