Kennisnetwerk Duurzaamheid & Innovatie: brandveiligheid bij monumenten

Op 9 juni 2026 kwamen zo’n 30 leden van het Kennisnetwerk D&I bij elkaar in het kerkje van landgoed Rosendael in Rozendaal. Het thema van de bijeenkomst was ‘Brandveiligheid bij monumenten’. Drie deskundige sprekers vertelden, ieder vanuit hun eigen invalshoek, over het grote belang van brandveiligheid bij ons gebouwd erfgoed.

Kennisnetwerk Duurzaamheid en Innovatie

Het is voor professionals in de restauratie van belang dat ze op de hoogte blijven van innovaties, zodat zij ze ook kunnen toepassen. Het Gelders Restauratie Centrum (GRC) en de Monumenten Wacht Gelderland (MWG) hebben daarom in 2016 een ‘Kennisnetwerk Duurzaamheid en Innovatie in de restauratie’ opgericht. MvG Duurzaam Pspectief begeleidt, coördineert en organiseert dit netwerk en haar bijeenkomsten. Het kennisnetwerk bestaat per 2025 uit zo’n 300 professionals, die betrokken zijn bij het in stand houden van gebouwd erfgoed. De deelnemers vormen een mix van eigenaren, architecten, aannemers, installateurs, adviseurs en ambtenaren.

Een divers gezelschap

In het monumentale kerkje van landgoed Rosendael kwamen 30 deelnemers bij elkaar om te luisteren naar drie sprekers die hun kennis en ervaringen over brandveiligheid bij monumenten deelden. Zowel sprekers als deelnemers vormden een divers gezelschap. De deelnemers waren onder andere aannemers, adviseurs, architecten en ambtenaren.

Ramon Blaauw, teamleider Risicobeheersing bij Veiligheidsregio IJsselland

Ramon Blaauw gaf zijn visie vanuit het perspectief van de brandweer op brandveiligheid en hoe samenwerking kan plaatsvinden met de verschillende partijen die bezig zijn met instandhouding van monumenten. Hij ging ook in op preventieve en mitigerende maatregelen en de mogelijk tegengestelde belangen van de brandweer (het z.s.m. blussen van een brand) en die van betrokken erfgoedpartijen (die de erfgoedwaarden willen behouden). Hij benadrukte het belang van meer samen optrekken in het voortraject.

Daan Wolthuis, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)

Daan Wolthuis schetste de kijk van de RCE op brandveiligheid. Hij benadrukte dat (veel) meer kennis op dit vakgebied welkom is en dat de RCE nog steeds op zoek is naar een brandveiligheidsdeskundige, specifiek voor monumenten. Hij belichtte het veranderende materiaalgebruik bij het verduurzamen van monumenten, zoals het gebruik van biobased materialen, zonnepanelen, warmtepompen en accu’s. Afsluitend besprak hij de risico’s daarvan en het gebrek aan kennis hierover in relatie tot brandveiligheid.

Lois van Es, erfgoedadviseur bij gemeente Zutphen

Lois van Es is, als erfgoedadviseur bij gemeente Zutphen, nauw betrokken bij diverse restauratieprojecten waarbij brandveiligheid een belangrijk item is, naast verduurzaming en erfgoedwaarden. Zij gaf aan hoe complex het probleem is. Samen met een collega heeft zij inmiddels wel enkele bouwkundige details gerealiseerd die voldoen aan de minimumeisen voor erfgoedwaarden en brandveiligheid. Zij hield een vurig pleidooi voor het bundelen van bestaande kennis, zodat niet iedereen op eigen houtje het wiel hoeft uit te vinden.

Grote behoefte aan gebundelde kennis

De deelnemers zochten vaak het gesprek met de inleiders. Ook daaruit bleek dat er grote behoefte is aan meer kennis over dit soort zaken. Maar die kennis verzamelen is voor de meesten een zoektocht. Het blijkt bij elk project weer een uitdaging om de brandveiligheidseisen in combinatie met het verduurzamen, herbestemmen en behoud van erfgoedwaarden gerealiseerd te krijgen. De deelnemers waren achteraf vol lof over de interessante inhoud en invalshoeken. Zij vroegen aan de organisatoren met klem om deze kennis verder te delen.