GRC’s Kennisnetwerk Duurzaamheid en Innovatie bezoekt Kasteel Staverden

Op 11 november bezochten leden van ons ‘Kennisnetwerk Duurzaamheid & Innovatie’ kasteel Staverden. Het kasteel, dat deels in 1853 en in 1905 is gebouwd, staat op het prachtige landgoed Staverden. Het wordt nu gerestaureerd en verduurzaamd. We kregen een unieke inkijk in hoe dit project van Geldersch Landschap & Kasteelen wordt uitgevoerd en welke duurzaamheidsmaatregelen er worden toegepast. Die kennis zullen de leden van het netwerk weer verder uitdragen, waardoor het effect van vernieuwing meervoudig wordt vergroot.

Kennisnetwerk D&I

Duurzame en innovatieve technieken en materialen dragen bij aan het verminderen van de uitstoot van CO2 (één van de belangrijkste broeikasgassen). En, omdat ze ook bijna altijd kostenbesparend werken in het gebruik, dragen zij ook bij aan het in stand houden van cultureel erfgoed op langere termijn. Het Gelders Restauratie Centrum (GRC) en de Monumenten Wacht Gelderland (MWG) hebben daarom in 2016 het ‘Kennisnetwerk Duurzaamheid en Innovatie in de restauratie’ opgericht. Het netwerk bestaat per 2025 uit zo’n 300 professionals, die betrokken zijn bij het in stand houden van gebouwd erfgoed. De deelnemers vormen een mix van eigenaren, architecten, aannemers, installateurs, adviseurs en ambtenaren. Het wordt gefaciliteerd door MvG Duurzaam Perspectief.

Kasteel Staverden

Op 11 november jongstleden brachten we een bezoek aan het kasteel in de gemeente Ermelo. De uitdaging bij het restaureren van zulke aansprekende monumenten zit vaak in het zoeken naar een goede balans tussen behoud van historische waarden (op een juiste en vakbekwame wijze in stand houden) en de zorg voor een economisch houdbaar perspectief. Door te restaureren en te herbestemmen met een exploitabele toekomst is dit haalbaar. Duurzame technieken en materialen en een innovatieve aanpak van het restauratieproces dragen daar veel aan bij. Door te werken met een ‘bouwteam’ konden op Staverden alle betrokken partijen vanaf het begin een volwaardige bijdrage leveren. Dat zorgt voor betere resultaten, minder tijdsuitloop en minder kosten. Het kasteel zal verschillende functies krijgen met een representatief deel en met een apart kantoorgedeelte, zodat het ook exploitabel kan blijven. Zie, voor meer informatie over alle functies, de website van Staverden.

De techniek achter de restauratie

De leden van het Kennisnetwerk kwamen natuurlijk voornamelijk om inzicht te krijgen in de toegepaste technieken en materialen, en dat kregen ze. Voor de installatie maakt het restauratieteam gebruik van lage temperatuurverwarming met aanvullende historische radiatoren en nieuwe convectoren. Een warmtepomp en pelletkachel (met pellets uit Europa) zorgen voor de toevoer van warmte, die zoveel mogelijk ook wordt teruggewonnen. De vloeren, wanden en het dak zijn geïsoleerd met vlas en cellulose en er zijn er achterzetramen geplaatst om een goed geïsoleerd en comfortabel gebouw te krijgen. Voor het schilderwerk is eerst uitgebreid kleuronderzoek gedaan. Binnen werken de schilders met zogenoemde alkyd-emulsieverf (verf met minder schadelijke, vluchtige organische stoffen), die goed aansluit bij het buitenschilderwerk.

Conclusie

Het belang van kennisdelen in het verduurzamen van monumenten is groot en kan je vaak het best doen door het ook in de praktijk te laten zien. Onze netwerkleden zagen een mooi voorbeeld van hoe het gebruik van duurzame en innovatieve technieken een plek kan (en wat ons betreft moét) krijgen bij een restauratieproject. Zij konden daarover uitgebreid hun vragen stellen aan de verschillende projectleiders en kunnen hun nieuwe kennis weer verder uitdragen.