Energielabel vanaf eind mei ook verplicht voor monumenten
Monumenten waren tot nu toe nog niet verplicht een energielabel te hebben. Dat gaat per 29 mei van dit jaar echter veranderen. Bij een nieuw ‘transactiemoment’ (lees: verkoop of verhuur) moet er een energielabel zijn. Dat klinkt simpel, maar zoals gewoonlijk zitten er veel haken en ogen aan. Reden voor de ‘Routekaart Verduurzaming Monumenten’ op 9 december j.l. een sectorbrede bijeenkomst te organiseren, waarin vijftien deelnemers hun ervaringen, zorgen en aandachtspunten deelden.
Op zich positief maarrrrrrr….
De belangrijkste conclusie; een energielabel voor monumenten is op zich positief, omdat het uniformiteit van beoordeling en houvast voor eigenaren en kopers/huurders zou moeten bieden. Het moet monumenteigenaren stimuleren tot passende maatregelen. Maar de aanbevelingen op het energielabel zijn in de praktijk voor monumenten niet altijd passend of uitvoerbaar vanwege het aantasten van de monumentale waarde. De gemeente of ander ‘bevoegd gezag’ toetst bij de omgevingsvergunning of de voorgenomen maatregelen de monumentale waarden niet aantasten. Wanneer niet-passende maatregelen toch in een standaardadvies verschijnen, dan leidt dat tot frustratie bij eigenaren, vertraging en oplopende kosten. Daarom is in een nieuw ontwerp voor het energielabel ook een disclaimer gepland die waarschuwt dat de standaardadviezen niet altijd geschikt zijn voor monumenten. De vraag die dat direct oproept is: “hoe moet het dan wel?”
Praktijk
Behoud van monumentale waarden moet altijd het uitgangspunt vormen van het energielabel. Heldere communicatie daarover is dus cruciaal, zodat monumenteigenaren weten wat het label wel en niet betekent. Kopers en huurders weten dan dus ook wat zij mogen verwachten c.q. eisen. Een checklist van “do’s en don’ts” kan daarom waardevol zijn, met name voor (vaak minder draagkrachtige) particuliere eigenaren. Zij moeten het vaak zelf uitzoeken of adviseurs inhuren. De eerste tijd na de invoering zal zeer waarschijnlijk ‘jurisprudentie’ moeten worden ontwikkeld, voordat een eenduidige praktijk is ontstaan. En dat gaat dan niet alleen over regelgeving, maar ook over financiering. Banken stellen soms nu al eisen aan energielabels bij hypotheekverstrekking (ook al worden monumenten vanuit het rijk uitgezonderd van normering in 2030). Dat zal, vanwege het risicomijdend gedrag van financiers in een ‘overgangsfase’, waarin die eenduidige praktijk vorm krijgt, waarschijnlijk alleen maar toenemen. Vertraging en extra kosten liggen hier levensgroot op de loer
Maximale haalbaarheid en snelle implementatie
Er is dus grote behoefte aan specifieke protocollen voor maatwerk bij monumenten, met een goede kwaliteitsborging. Met name een protocol voor “maximaal haalbaar met behoud van de monumentale waarde”, met goede onderbouwing, zou een goed beoordelingskader kunnen bieden. Tot slot werd het belang onderstreept van snelle implementatie en heldere communicatie, terwijl structurele verbeteringen in data, systemen en kennisdeling parallel worden opgepakt.
RCE start vraag-antwoordrubriek
Omdat de aanstaande energielabelplicht voor monumenten veel vragen oproept is de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed gestart met een speciale vraag-antwoord rubriek.
